Select Language

Check Application Status
en

Resource Zone

Tự tiến hóa

Juan Enriquez

Rate 1 Rate 2 Rate 3 Rate 4 Rate 5 0 Ratings Choose a rating
Please Login or Become A Member for additional features

Note: Any content shared is only viewable to MDRT members.

Enriquez, một trong các chuyên gia hàng đầu thế giới về công dụng và lợi ích của việc nghiên cứu gien, thảo luận ảnh hưởng domino to lớn của sáng tạo và thay đổi, đối với thành công của Uber hoặc công việc với nhân bản và đột biến gien không ngẫu nhiên. Ông cho rằng, tác động này thể hiện ở chỗ chúng ta đều kiểm soát được sự tiến hóa. Được trình bày tại Hội Nghị Thường Niên 2017.

Để bắt đầu tôi muốn các bạn làm một bài kiểm tra ngắn. Trong vòng 20 giây, các bạn hãy điểm tên càng nhiều càng tốt các công ty lớn của Mỹ chỉ mới ra đời trong vòng vài chục năm trở lại đây. Và sau đó, cũng trong 20 giây, các bạn làm tương tự với các công ty lớn của châu Âu.

Tôi xin được phép trình bày một chút về sự khác biệt về mặt hệ thống giữa châu Âu và nước Mỹ, vì rằng, ở châu Âu, nếu bạn là một trưởng phòng hay một giám đốc tài chính, hay là giám đốc một doanh nghiệp, thường doanh nghiệp đó đã hoạt động từ rất lâu. Các bạn thấy đó, có rất nhiều nhãn hiệu lớn của châu Âu – Louis Vuitton, Channel, Ferrari, và rất nhiều doanh nghiệp khổng lồ ở châu Âu, tuy nhiên, nước Mỹ lại có một hệ thống khác hẳn, trong đó các công ty hay thậm chí cả một ngành công nghiệp cũng phải theo các chu kỳ thịnh suy lặp lại.

Do đó ở Mỹ hiếm thấy một công ty gia đình nào tồn tại đến thế hệ thứ 5, thứ 10 hay 15. Bạn sẽ thấy rõ điều này khi nhìn vào mức độ biến động của các cổ phiếu công nghệ. Ví dụ hãy xem các cổ phiếu công nghệ có giá trị cao nhất vào thời điểm năm 2000. Các công ty này đều hoạt động liên tục trong suốt 13 năm tiếp theo, thì sau 13 năm đó, bạn thấy chỉ có 3 công ty làm ăn tốt hơn. Còn các công ty công nghệ hàng đầu khác trong S&P 500 thì hoặc có trị giá thấp hơn hoặc đã biến mất hoàn toàn.

Nguyên nhân của tình trạng này chính là bởi các doanh nghiệp khởi nghiệp mới (start-ups) có xu hướng không chỉ thay thế cho các doanh nghiệp đang tồn tại mà còn thay thế cả một ngành công nghiệp. Và trong quá trình đó các start-ups tạo ra rất nhiều việc làm. Xu hướng truyền thống trong kinh tế là các công ty lớn, nằm trong tốp Fortune 500, sẽ phải sát nhập với nhau, rồi tái cơ cấu tinh giản biên chế. Họ sẽ phải cắt giảm chi phí, loại bớt lao động ở các bộ phận như marketing, kế toán…, trong khi đó các doanh nghiệp start-ups tăng trưởng với tốc độ 30-40 thậm chí 50%/năm và tạo ra đa số các việc làm mới. Sự khác biệt giữa tỷ lệ thất nghiệp lên tới 40% trong giới trẻ ở Tây Ban Nha so với tỷ lệ thất nghiệp gần bằng 0 ở Mỹ chính là minh chứng cho khả năng sáng tạo, để tạo ra các công ty mới tại Mỹ.

Các công ty khởi nghiệp chiếm khoảng 0.2% số doanh nghiệp ở Mỹ. Các công ty TNHH loại GP (General Partner) được rót vốn rất nhiều thông qua các quỹ đầu tư mạo hiểm. Và các công ty này cũng đóng góp tới 21% sản lượng của nền kinh tế Hoa Kỳ. Do vậy, tất cả các công ty lớn có quy mô toàn cầu đều được xây dựng nên từ những khoản đầu tư khiêm tốn lúc ban đầu. Tuy nhiên các doanh nghiệp thường hay phạm sai lầm là quá tập trung vào doanh thu công ty trong từng quý, họ quan tâm đến các đối thủ cạnh tranh và các doanh nghiệp khác hoạt động trong cùng lĩnh vực. Họ thường bỏ qua các làn sóng công nghệ mới, và chính những làn sóng công nghệ này đã làm thay đổi hoàn toàn hệ thống đang tồn tại. Đó chính là lý do các công ty nằm trong top Fortune 500 sau 13 năm nữa có thể đi xuống hay biến mất hoàn toàn.

Tôi sẽ đưa cho các bạn một ví dụ - Uber. Rất nhiều người nghĩ đến Uber như là một ứng dụng trên điện thoại dùng để gọi xe. Đã có những cuộc tranh cãi với các công ty taxi, với chính quyền thành phố và với chính công ty Uber. Tuy nhiên, Uber là một mô hình hoàn toàn khác biệt.

Thứ nhất, trong lần định giá gần đây nhất – tôi cũng không biết là giá trị định giá này có bền vững không nhưng công ty Uber đã được định giá tương đương 68 tỷ đô la Mỹ. Tất cả người dân Uruguay thức dậy vào mỗi sáng – từ bác sĩ, luật sư, chính trị gia, doanh nhân, người bán hàng, đầu bếp và phải làm việc từ 10 đến 12 giờ mỗi ngày. Họ làm thêm ngoài giờ, kể cả làm việc cuối tuần. Tuy nhiên tất cả bọn họ cũng không tạo ra được tổng giá trị bằng với riêng một mình công ty Uber.

Điều thứ hai đang xảy ra cùng với Uber, là nếu bạn lái xe ít hơn 10,000 dặm, thì bạn dùng Uber sẽ rẻ hơn. Xe cộ thực ra là một tài sản lãng phí khổng lồ. Phần lớn thời gian một chiếc xe chỉ đậu ở ngoài trường học, ngoài siêu thị, ngoài rạp chiếu phim, ngoài văn phòng và ngoài đường. Sở hữu một chiếc xe thực sự rất đắt đỏ. Với nhiều người đó là khoản chi tiêu lớn thứ hai trong cuộc đời của họ. Bạn phải mua bảo hiểm cho xe, sửa chữa bảo dưỡng xe, tìm chỗ đậu xe và rất nhiều việc khác liên quan đến chiếc xe, mà việc nào cũng tốn tiền. Do đó nếu một người chỉ lái xe dưới 10,000 dặm/năm, thì họ sẽ thấy dùng Uber rẻ hơn, trừ trường hợp người đó sống ở vùng ngoại ô.

Điều đó có nghĩa là khoảng 22% người dùng Uber hiện nay sẽ không mua xe ô tô. Và điều này dẫn tới nhiều hệ quả, bởi vì bạn đang góp phần phá vỡ chuỗi sản xuất khổng lồ. Chuỗi sản xuất và mua bán xe ô tô hay chỗ đỗ xe truyền thống đã bị phá vỡ. Ngoài ra, còn có các công nghệ mới như xe tự hành, không người lái do Google phát triển. Chi phí cho lái xe chính là loại biến phí lớn nhất của Uber. Sử dụng các loại xe tự động đồng nghĩa với việc Uber có thể giảm giá thêm 50% mà vẫn có lãi.

Hệ quả của việc này là rất nhiều công nhân sẽ mất việc làm, đồng thời doanh số mua bán xe ô tô cũng thay đổi hoàn toàn. Bởi vì, trừ phi là bạn sinh sống ở một vùng quê hẻo lánh hay phải đi lại rất nhiều, thì việc sở hữu 1 chiếc ô tô vào lúc này chẳng có ích lợi gì nếu xét về mặt chi phí.

Chuỗi cung ứng toàn cầu cũng sẽ bắt đầu thay đổi. Vị trí đặt các nhà máy lắp ráp ô tô sẽ thay đổi, số lượng xe mua bán cũng thay đổi. Các bãi đỗ xe sẽ thay đổi. Ngành công nghiệp sản xuất thép cũng sẽ thay đổi. Cả một chuỗi thay đổi xảy ra bắt đầu chỉ với một nút biểu tượng nhỏ xíu trên điện thoại của bạn. Với cách suy luận như vậy thì doanh số bán xe ô tô có thể giảm đến 90%. Bởi vì tương lai ô tô sẽ hoạt động giống như máy bay. Bạn có thể thấy thời gian nghỉ của máy bay là rất ít, trái ngược hoàn toàn với những chiếc xe ô tô với thời gian đỗ không lên đến 22 tiếng mỗi ngày.

Một hiệu ứng thứ cấp của Uber và xe tự hành là làm cho những tay tài xế thiếu ý thức, đậu xe bừa bãi cũng dần biến mất. Hiện tượng đó cũng không hiếm gặp, tiện đâu đỗ đó, chiếm hết cả chỗ đỗ của người khác để chủ nhân chúng tạt vào lấy đồ giặt hay mua cái bánh mì. Với xe tự hành, sẽ không còn cảnh đậu xe như vậy. Hay cảnh xe đỗ dọc theo vỉa hè. Không chỉ cảnh đỗ xe bừa bãi mà cả chỗ đậu xe cũng sẽ dần biến mất, vì các phương tiện sẽ liên tục di chuyển, không có thời gian chết.

Cảnh quan môi trường đô thị cũng sẽ được thiết kế quy hoạch lại. Các siêu thị, trung tâm thương mại nhìn sẽ rất khác so với bây giờ. Bãi đỗ xe chuyển thành các cửa hàng, hoặc vườn hoa bãi cỏ hay khu vui chơi giải trí. Bạn cũng sẽ thay đổi cách xây dựng các tòa nhà, với các kiến trúc mới mẻ, với chi phí thấp hơn vì bạn đã cắt giảm được việc xây dựng các khu vực đỗ xe.

Các chi phí xây dựng hạ tầng cũng sẽ ít hơn. Bạn không còn cần phải làm các con đường cao tốc nhiều làn xe nữa. Nhu cầu về xi-măng sẽ giảm xuống. Sắt thép cũng vậy. Có nhiều người trong các bạn sẽ thấy buồn phiền vì điều này nhưng rồi các luật sư cũng sẽ có ít việc hơn. Các tấm biển quảng cáo văn phòng luật sư trên đường trong trường hợp bạn gặp tai nạn cần được giúp đỡ sẽ bị gỡ xuống, và ngay cả ngành bảo hiểm cũng phải cơ cấu lại. Hiện nay một phần lớn doanh thu của ngành bảo hiểm là bảo hiểm tai nạn xe cơ giới, vì nó là một trong nguyên nhân tử vong hàng đầu trong độ tuổi 16 đến 65. Tuy nhiên tình hình này đang thay đổi, vì ngay cả với các tiêu chuẩn xe ô tô hiện nay, bạn không cần bảo hiểm tai nạn nữa, và đến một ngày các công ty sản xuất xe ô tô tự hành sẵn sàng cung cấp bảo hiểm miễn phí nếu bạn sử dụng phương tiện của họ.

Một công nghệ đột phá sáng tạo nữa mà tôi muốn các bạn quan tâm đến, chính là khả năng vô tận của công nghệ in 3-D. Có lẽ phần lớn các bạn ở đây chưa có máy in 3-D ở nhà, trừ phi bạn quá mê nó, không tậu một chiếc không được. Tuy nhiên, khả năng trong tương lai của công nghệ in 3-D sẽ cho phép bạn sở hữu 1 cái máy fax 3-D đặt ngay cạnh chiếc điện thoại của bạn. Nếu vô tình cậu em họ của bạn làm mất 1 quân cờ, bạn chỉ cần in lại quân cờ đó. Nếu bạn muốn thiết kế lại 1 quân cờ hay ngay cả 1 bộ cờ, bạn chỉ cần tải về và in ra. Nếu cái kính của bạn mất 1 cái ốc, hãy in nó. Và một lần nữa, điều này làm thay đổi cả chuỗi cung cứng. Nó sẽ làm thay đổi cách thức và địa điểm tạo các đồ vật. Sự thay đổi này đang diễn ra rất nhanh chóng.

Có một câu chuyện kể về một khách hàng mua một trong những chiếc ô tô điện Tesla đầu tiên. Vị khách đó đi đến một quán cafe Starbucks, mua một cốc cafe và khi quay về xe thì không tìm thấy chỗ nào để để cốc cafe trên xe. Anh ta nhìn quanh trong xe và phát hiện ra không có chỗ nào để cốc ở giữa hộp cần số hay ở cửa xe. Anh ta nghĩ rằng thế này thì không được. Trường hợp này, nếu là một công ty xe hơi truyền thống, thì vị khách đó phải quay về đại lý bán xe, gặp nhân viên bán hàng và hỏi “Sao xe của tôi không có gá để cốc?” Nhân viên bán hàng có lẽ sẽ ngơ ngác hỏi lại “Anh bảo sao cơ?” Rồi cả 2 người sẽ phải kéo nhau ra xe kiểm tra, rồi xem catalog các lựa chọn mua thêm cho dòng xe đó. Rồi họ có thể phải gọi điện cho nhà máy và hỏi “Các anh có sản xuất cái gá để cốc trong dòng xe này không?” Nhà máy sẽ trả lời: “Không có đâu, nhưng đó là một ý kiến hay đấy. Chúng tôi sẽ nghiên cứu thêm”. Nhà máy sẽ hỏi Phòng Nghiên cứu & Phát triển là tại sao họ không đặt một cái gá để cốc trong xe. Phòng Nghiên cứu & Phát triển sẽ phải nghiên cứu thêm về vấn đề đó. Họ sẽ yêu cầu công ty cấp ngân sách để nghiên cứu xem có cần phải làm thêm 1 cái gá để cốc trong xe không. Rồi họ sẽ thiết kế 1 cái gá để cốc. Họ sẽ mang nó đến triển lãm Ô tô Detroit. Họ sẽ hỏi khách hàng đến thăm quan “Anh/chị có thích cái gá để cốc này không?” Khách hàng sẽ trả lời là “Có, cái này hay đấy”. Rồi sau khi có ngân sách họ sẽ phải thay đổi dây chuyền sản xuất ở nhà máy. Và sau 3 năm, một mẫu xe mới có gá để cốc trong xe sẽ ra đời.

Còn đối với vị khách sở hữu một chiếc Tesla, mọi việc sẽ hoàn toàn khác. Anh ta sẽ về nhà, dùng máy tính thiết kế không chỉ 1 cái gá để được cốc cafe, mà còn thể để điện thoại, để bút, để băng keo và nhiều thứ khác. Thiết kế xong, anh ta chỉ cần in 3-D ra rồi đặt vào xe của mình.

Nhưng câu chuyện không chỉ dừng ở đây. Điều xảy ra tiếp theo mới thú vị. Anh ta sẽ đưa mẫu thiết kế của mình lên mạng. Và cũng trong buổi chiều hôm đó, tất cả những người dùng ô tô điện Tesla nào cần một cái gá để cốc trên xe có thể xem mẫu thiết kế đó và tự in cho mình một chiếc, hay tự thiết kế lại mẫu gá để cốc đó. Và tất nhiên bạn có thể thiết kế lại không chỉ cái gá để cốc mà còn có thể thiết kế lại các gương trên xe, thiết kế lại vành bánh xe, bộ cản ba-đờ-xốc. Như vậy trong trường hợp này người tiêu dùng trở thành người thiết kế lại sản phẩm. Thay vì chỉ phụ thuộc vào một bộ phận Nghiên cứu & Phát triển tập trung ở một chỗ, bạn sẽ có rất nhiều khách hàng tham gia vào nghiên cứu, in ra và chia sẻ.

Hãy nghĩ xem - một hệ thống hoạt động như vậy sẽ dẫn tới một loạt hệ quả. Sẽ có nhiều công ty lo sợ điều này, họ sẽ nói rằng “Các anh đừng động vào cái này, nếu không chúng tôi sẽ không chịu trách nhiệm bảo hành đâu”. Những công ty như vậy quả thật không khôn ngoan tẹo nào.

Và sẽ có những công ty khác ngay lập tức liên hệ với người tiêu dùng. Họ sẽ ghi nhận lại những ý kiến phản hồi, thiết kế lại sản phẩm theo ý kiến của khách hàng, và cứ như vậy sản phẩm của họ sẽ được quay vòng cải tiến liên tục, với một tốc độ hết sức nhanh chóng. Tôi xin giới thiệu chiếc xe máy này, đương nhiên là nó hoạt động được, được in tại Autodesk trong khoảng 4 tiếng. [Hình ảnh]. Một lần nữa, tôi xin nhắc lại, cách thức và địa điểm bạn tạo ra các thứ sẽ thay đổi rất nhanh chóng, thay đổi một cách căn bản.

Tôi xin được truyền tải tới các bạn hai ý tưởng đơn giản.

Tại sao chúng ta bị cuốn vào xu hướng như kể trên? Làm thế nào lại xảy ra xu hướng này? Vâng, ý tưởng đầu tiên đó là cách thức tạo ra của cải. Hóa ra bạn tạo ra của cải theo mã code. Và ý tưởng thứ hai tôi muốn chuyển đến các bạn và để các bạn suy nghĩ chính là việc mã code của chúng ta đã chuyển sang mã code sinh học.

Cho phép tôi đi lướt nhanh qua lịch sử 10,000 năm kinh tế. Của cải được sinh ra từ mã code, điều này có nghĩa là gì? Một cách đơn giản, khi tổ tiên loại người bắt đầu biết vẽ lên trên các vách hang, họ đã truyền tải một loại các khái niệm: Đây là cách để có em bé. Đây là số người có ở đây. Đây là cách phục trang của chúng tôi. Đây là các dụng cụ âm nhạc của chúng tôi. Đây là con cá chúng tôi ăn. Bạn vừa mới biết thêm bao nhiêu điều đã xảy ra ở Argentina 2.000 năm về trước. Không có một loài sinh vật nào khác trên Trái đất biết truyền đạt thông tin, truyền đạt mã code qua hàng ngàn năm. Còn loài người thì ngày càng biết cách truyền đạt mã code tốt hơn. Họ viết lên trên giấy cói, họ viết vào các cuốn sách bằng đất sét rồi sau này là lên giấy như chúng ta thấy hiện nay. Do đó, bạn không cần phải đi đến tận các vách hang để xem, bạn có thể nhận các mã code và truyền tải nó qua khoảng cách xa xôi. Và khi bạn chuẩn hóa tín hiệu mã code này thì tất cả mọi người đều có thể đọc được. Ví dụ [Hình ảnh] Hình ảnh này có nghĩa là “Đội Red Sox là số 1”.

Trong vòng vài trăm năm qua, chúng ta đã đơn giản hóa các mã code thành các bảng chữ cái. Do vậy, trong tiếng Anh chúng ta có 26 chữ cái, Tây Ban Nha có 29 chữ cái, còn tiếng Trung thì có đến hàng trăm bộ chữ. Tuy nhiên về cơ bản, bạn có thể viết những cuốn sách đồ sộ và truyền tải các thông tin dữ liệu về cách bán hàng, hạch toán, định khoản kế toán, làm bảng cân đối kế toán, và hàng ngàn hàng ngàn những việc XYZ mà bạn đã học đã biết trong hàng ngàn năm, hàng trăm năm, hàng thập kỷ hay mới từ tuần trước.

Trong vòng 40 năm trở lại đây, chúng ta đã lại thay đổi sang một mã code mới. Và sự thay đổi này chính là nguồn gốc tạo ra của cải lớn nhất trong lịch sử loại người, bởi vì chúng ta đã bỏ bảng chữ cái ABC và chuyển sang dùng mã nhị phân – 0 và 1. Nếu tôi gửi cho bạn một email sử dụng dòng mã code đầu tiên, bạn sẽ nhận được một dòng viết “Tôi yêu bạn”, bởi vì đó là thông tin truyền đạt của dòng đầu tiên. Nhưng nếu tôi dùng dòng thứ hai, bạn sẽ nhận được nội dung khác hẳn “Tôi ghét bạn”. Kết quả sẽ khác hẳn phụ thuộc vào việc bạn dùng dòng nào. Tại sao loại mã code này lại quan trọng đến vậy? Lý do là vì bạn đã chuyển một ngôn ngữ với 26 chữ cái sang 1 ngôn ngữ với 2 chữ số. Bạn cũng có thể mã hóa tương tự như vậy với ngôn ngữ Tây Ban Nha, Kirin và Xy-ri. Tất cả các ngôn ngữ trên thế giới, tất cả các bảng chữ cái đều có thể mã hóa chuyển sang ngôn ngữ điện toán nhị phân. Kể cả tranh ảnh, âm nhạc, phim ảnh cũng có thể mã hóa. Thực tế là hiện nay 99% thông tin trên thế giới được truyền tải bằng một loại ngôn ngữ mà 40 năm trước còn chưa xuất hiện.

Các bạn có nhớ diễn viên Dustin Hoffman không. Ông đóng trong một bộ phim cũ có tên là The Graduate (Sinh viên mới tốt nghiệp). Trong bộ phim này có hai phân cảnh kinh điển. Một cảnh là cảnh bà mẹ quyến rũ cậu sinh viên mới tốt nghiệp, mà tôi sẽ không nói đến ở đây. Còn một cảnh, trong đó có một ông già, cũng giống như tôi đây, lôi cậu thanh niên vừa tốt nghiệp ra cạnh bể bơi và chỉ nói với cậu ấy một từ. Tất nhiên các bạn biết từ đó là gì rồi đúng không. Từ đó là nhựa. Tiếc rằng lời nói của ông già đó sai hoàn toàn. Từ đó lẽ ra phải là silicone, bởi vì từ chiếc bằng sáng chế silicone đầu tiên đó đã tạo ra lượng của cải nhiều nhất trong lịch sử loài người. Thung lũng Silicon và cả cuộc cách mạng khoa học máy tính lẽ ra đã được lưu lại khi bộ phim công chiếu vào năm 1976. Công ty Fairchild lúc đó đang bán các linh kiện bán dẫn. Một năm sau khi bộ phim trình chiếu, Intel, một trong những công ty lớn và quyền lực nhất thế giới, ra đời.

Nếu như cậu sinh viên đó nghe được đúng từ Silicone, có lẽ cậu ấy đã thành công và được đứng lên sân khấu với hai nhân vật này [Hình ảnh] Tuy nhiên, cậu ấy đã nghe phải một lời khuyên sai lầm, và trở thành anh nhân viên quèn bán nhựa Tupperware. Thật là một câu chuyện buồn.

Và nếu suy nghĩ tiếp, bạn sẽ thấy hiện nay chúng ta tiếp tục chuyển sang một loại mã code mới. Đây chính là ý tưởng lớn tôi muốn gửi đến các bạn. Chúng ta đang chuyển từ mã điện toán sang mã sinh học – hay còn gọi mã gen di truyền ADN. Vậy mã sinh học là gì? Vào năm 1953, Watson và Crick đã phát hiện ra rằng tất cả các hình thái của sự sống trên hành tinh này – tất cả các loại thực vật, động vật, loài người, tất cả các chính trị gia – đều được cấu tạo từ ADN. ADN về cơ bản là một chuỗi được cấu tạo từ 4 loại nucleobase: adenine (A), guanine (G), cytosine (C) và thymine (T). Nếu bạn lấy gen sinh học của bất kỳ một sinh vật sống nào cho vào phân tích chuỗi gen, kết quả cho ra sẽ là những cuốn sách dài vô tận. Trên thực tế, chúng ta có thể viết ra 7 nghìn triệu tỷ (7 nhân với 10 lũy thừa 30) chuỗi ký tự này. Và cách kết hợp các chuỗi ký tự kể trên chính là mã code để quả cam trên tay tôi đây mọi người đều biết là quả cam. Bởi vì nếu tôi đánh rơi quả cam này xuống đất, mọi người nghe thấy một tiếng thịch. Nhưng chúng ta có thể tạo ra các mã sinh học khác chỉ bằng cách thay đổi các chuỗi ký tự. Ví dụ “C-A-A-T-A-C-C” nghĩa là tạo ra 1 rễ nhỏ. “G-C-C-A-A-C” là tạo ra cành. “G-A-C-C” là tạo ra lá. “A-G-C” là tạo ra hoa. “G-C-A” là tạo ra một quả cam khác.

Bây giờ, các bạn hãy nhớ đến các chuỗi số 0 và 1: 01111 - “Tôi yêu bạn”; 0111 - “Tôi ghét bạn”. Mã sinh học cũng tương tự như vậy. Nếu tôi thay đổi một vài ký tự ở đây, tôi nói “G-C-A” thay vì “G-A-A”, có lẽ quả cam này đã thành một quả chanh. Và nếu tôi nói “T-G-A-A” thì có lẽ nó đã thành 1 quả quýt hay một quả bưởi. Và nếu tôi đổi 1 trong mỗi 1000 chuỗi ký tự trong mỗi một người ở đây, thì bạn sẽ thành người đang ngồi bên cạnh bạn. Hãy nhìn sang người đang ngồi cạnh đi. Nếu bạn đổi 1 trong chuỗi 1000 ký tự, bạn sẽ thành người đó đó.

Tôi xin quay lại đất nước Argentina. Tôi có hai người bạn là 2 nhà khoa học ở Argentina, họ có nuôi một chú bò cực kỳ thân thiện. Chú bò đó sẽ tiến đến gần bạn, chờ được vuốt ve, và trong khi bạn đang chờ nó đến gần thì có 2 chú bò khác xuất hiện. [Hình ảnh] Khi hai chú bò mới xuất hiện, các bạn tự nhủ “Sao hai con bò này giống nhau thế. Mà chúng cũng giống y chang con bò đằng kia”. Các bạn có biết trong mỗi con bò đều có chứa mã gen di truyền sinh học, mỗi một tế bào của nó đều chứa đủ bộ gen của cả con bò. Cũng như vậy, mỗi một tế bào trong cơ thể người đều mang đủ cả bộ gen của con người.

Vậy bạn có thể làm gì? Bạn có thể lấy mã gen ở cái tai phải của chú bò này, thụ thai cho một con bò cái, và con bò cái sẽ sinh ra hai chú bò nhân bản. Đấy chính là sinh sản vô tính. [Hình ảnh] Đây là một bác sĩ thú y. Tay trái ông ấy đặt trên lưng con bò. Còn tay phải ông ấy cầm một cái máy siêu âm. Trong một buổi sáng tôi ở đó, ông ấy đã đặt hàng chục phôi thai sinh sản vô tính. Đó chính là lý do tại sao ở Argentina có rất nhiều con bò nhìn giống hệt nhau.

Điều này có nghĩa là bạn không chỉ đọc được mã gen, mà bạn còn có thể copy nhân bản mã gen đó, và sau 6 tháng bạn cho ra đời một con vật như thế này [Hình ảnh] Đây không phải là một bản sao đơn thuần mà là một bản sao đã được chỉnh sửa. Do đó trong sữa của con bò này có chứa một loại chất điều trị bệnh ung thư, erythropoietin (EPO). Với mỗi lần nhân bản, bạn sẽ có thêm một nhà máy sản xuất thuốc điều trị ung thư, có nghĩa là 20 con bò sinh sản vô tính này có thể thay thế một nhà máy như thế này [Hình ảnh]. Tôi xin nhắc lại, cách thức chúng ta tạo ra mọi vật, địa điểm chúng ta tạo ra mọi vật sẽ thay đổi một cách căn bản.

Điều này có nghĩa rằng Sự sống chính là một loại mã. Chúng ta có thể đọc sự sống. Chúng ta có thể copy cuộc sống. Và chúng ta có thể chỉnh sửa cả sự sống. Vậy quay lại bộ phim Sinh viên mới tốt nghiệp, nếu trong năm 2017, ông già đó sẽ nói với cậu thanh niên từ gì? Có người sẽ nói rằng đó chính là mã sinh học. Từ này có sức mạnh siêu nhiên bởi vì nó làm thay đổi hoàn toàn thuyết tiến hóa. Bạn sẽ phải tự hỏi mình “Liệu Darwin có viết lại thuyết tiến hóa như cũ không?” Bởi vì theo thuyết tiến hóa của Darwin và Wallace, tất cả sự sống trên trái đất đều tiến hóa dựa trên quá trình chọn lọc tự nhiên và đột biến ngẫu nhiên. Lý thuyết này hiện nay không còn đúng nữa. Ngoài tự nhiên đúng là vẫn diễn ra quá trình chọn lọc tự nhiên. Loài sói được chọn lọc tự nhiên. Ngược lại, hai giống chó pug và chihuahua là ví dụ điển hình của chọn lọc nhân tạo. Chú chó nhỏ xinh xắn, sủa nhanh nhách ngồi trong túi hay đi bộ theo bạn đi shopping không phải là loài động vật của tự nhiên. Chúng là một hình thức sự sống do con người tạo ra. Nếu bạn muốn xem quá trình chọn lọc tự nhiên diễn ra như thế nào, hãy thử thả chúng ra một thảo nguyên Châu phi, bạn sẽ thấy quá trình chọn lọc tự nhiên xảy ra nhanh thế nào. Con người không chỉ can thiệp vào quá trình chọn lọc của các giống chó, bò, gà tây, gà và cả lợn, mà còn can thiệp cả vào các giống cây trồng.

Ví dụ như hạt giống cây mù tạt. Nếu biến đổi hạt giống cho hoa bé đi thì bạn sẽ được cây cải xanh. Nếu làm cho lá to hơn bạn sẽ có cây cải xoăn. Và nếu bạn tìm cách triệt hoa của cây cải, bạn sẽ thu được cây súp lơ. Tất cả các loại cây này đều do con người sáng tạo ra trong quá trình nhân giống. Chúng ta nắm quyền sinh sát trong tay. Chúng ta lựa chọn hình thức và hoạt động cho mọi vật. Chính vì vậy những cánh đồng ngô là những địa điểm không tự nhiên nhất trên trái đất. Không một nơi nào khác bạn có thể nhìn thấy những hàng cây thẳng tắp, không trộn lẫn với bất kỳ một loại cây nào như ở các cánh đồng ngô. Bạn không thể tìm thấy trong rừng rậm hay trên thảo nguyên. Loại cây này thậm chí còn không thể tự sinh trưởng phát triển nếu không có sự can thiệp của con người.

Phần thứ hai của hành trình này chính là chúng ta tìm cách tạo ra các đột biến có mục đích. Chúng ta tìm cách chèn thêm các loại gen nhằm vào các mục đích cụ thể. Trong số 10 loại dược phẩm bán chạy nhất, có 8 loại không làm ra từ hóa chất. Chúng được tạo ra từ các tế bào hướng tới mục đích nhất định, như thuốc Humia để điều trị bệnh viêm khớp.

Đến đây, tôi xin được giới thiệu về công ty chúng tôi mới thành lập được vài năm qua – chúng tôi ở đây là những người đã lập được sơ đồ gen người, một nhà nghiên cứu đoạt giải Nobel, một trong những người đứng đầu về Sở hữu trí tuệ ở Mỹ cùng với chính tôi. Với phát minh về gen tổng hợp, chúng tôi quyết định sẽ lập trình cho các tế bào. Sau 4 năm, tiêu tốn đến 40 triệu đô la, chúng tôi đã có thể chụp được bức hình này [hình ảnh]. Bức hình này có ý nghĩa rất quan trọng, vì nó chụp lại quá trình chúng tôi lấy một mã gen ra khỏi tế bào, chèn vào một mã gen mới và biến tế bào đó thành một sinh vật sống khác, một loài mới. Các bạn có nghĩ rằng điều này có tuyệt vời không. Thực tế, đây chính là phát minh khoa học của năm và đã được đăng tin trên trang bìa của 4.800 tờ báo và tạp chí trên thế giới.

Phát minh này giúp chúng tôi làm ra loại dung dịch màu xanh này. Điều thú vị về loại dung dịch này là nó có thể được lập trình để tự sinh sôi nảy nở. Điều này có nghĩa là gì? Với chiếc điện thoại bạn đang cầm, cho dù bạn có tìm cách lập trình như thế nào thì bạn cũng không thể tạo ra được 1000 chiếc điện thoại khác vào sáng hôm sau. Tuy nhiên, nếu loại dung dịch này được lập trình nó sẽ tự sinh sôi ra nhiều hơn, tôi có thể đặt nó vào trong ngôi nhà kính của tôi ở La Jolla, đặt nó vào những chiếc ống này, để đấy trong vài ngày, và khi tôi quay lại tôi đã có thêm dung dịch. Rồi chúng ta có thể mua một khu đất nhỏ trong Thung lũng Imperial và có thể tạo ra lượng dung dịch xanh này trên quy mô công nghiệp.

Lúc này có lẽ các bạn sẽ hỏi tôi: Anh làm ra loại dung dịch xanh này để làm cái quái gì? Câu trả lời là: Để làm bất cứ thứ gì mà các bạn mong muốn. Đây là hình thức sự sống có thể lập trình. Do đó chúng tôi đã đi và tìm được rất nhiều đối tác để cùng tạo ra các hình thức sự sống có thể lập trình, để có thể tạo ra bất cứ thứ gì bạn muốn.

Ví dụ như công ty Exxon Mobil đã cùng hợp tác với chúng tôi để làm nhiên liệu từ tảo. Kỳ Olympics vừa qua các bạn nhìn thấy rất nhiều quảng cáo về các loại xe hơi dùng nhiên liệu tảo. Đó chính là công ty của chúng tôi. Hiện giờ chúng tôi đã có thể xây dựng được một chiếc máy cho phép bạn không chỉ đọc mà còn lập trình các hình thức của sự sống. Điều đó có nghĩa là chúng tôi có thể tạo ra rất nhiều sản phẩm cho hàng loạt công ty. Chúng tôi có thể biến đổi các cơ quan nội tạng của lợn để có thể cấy ghép vào cơ thể người. Trong một tuần chúng tôi có thể tạo ra số lượng vaccine phòng bệnh cúm tương đương với cả năm. Chúng tôi có thể tìm ra các loại vaccine mới. Chúng tôi có thể tạo ra nhiên liệu, tạo ra hóa chất. Chúng tôi có thể làm cho cây trồng phát triển nhanh hơn. Chúng tôi có thể làm ra hàng loạt loại dầu hoặc protein cho động vật hay hay dùng cho thực phẩm của con người.

Điều này có nghĩa là chúng ta đang nắm quyền kiểm soát sự tiến hóa. Đây đúng là một năng lực siêu nhiên. Năng lực này không phải là để giúp chúng ta nhảy một phát qua các tòa nhà cao tầng. Nó cũng không giúp chúng ta thắp sáng từ một khoảng cách xa. Nó là một loại siêu năng lực để thiết kế lại cuộc sống và quyết định xem cái gì được tiếp tục tồn tại phát triển trên Trái đất. Chúng ta sẽ phải tự hỏi “Vậy ta sẽ làm gì với siêu năng lực này?” Bởi vì chúng ta có siêu năng lực để thiết kế lại mọi thứ, vậy chúng ta muốn con cháu chúng ta tìm thấy gì sau 100 năm nữa? sau 1000 năm hay 10.000 năm nữa?

Đây chính là cuộc phiêu lưu lớn nhất của con người. Cuộc phiêu lưu này sẽ làm thay đổi tất cả các công việc kinh doanh của bạn. Thay đổi cuộc sống của tất cả mọi người. Và thay đổi rất nhiều cuộc sống trên trái đất. Điều thực sự quan trọng là các bạn không chỉ cần nhận thức được cuộc phiêu lưu này mà còn phải tham gia vào nó. Đây không phải là điều bạn phải sợ hãi. Đây thực sự là một chuyến phiêu lưu phi thường. Nó có thể cho phép chúng ta bước ra ngoài trái đất, cho phép tăng gấp đôi tuổi thọ. Và chắc chắn nó sẽ giúp chúng ta xây dựng nên những công ty lớn nhất từ trước đến giờ.

Tuy nhiên chúng ta cũng cần phải suy nghĩ về những rủi ro và nguyên tắc đạo đức khi tham gia vào chuyến phiêu lưu này. Và để làm được điều đó, bạn cần phải tiếp tục học thêm về mã sinh học. Và phải tham gia tích cực vào cuộc hành trình này.

Juan Enriquez, là đồng sáng lập của công ty Synthetic Genomics Inc. và là Giám đốc điều hành của Excel Venture Management. Ngành sinh học đang có ảnh hưởng ngày càng lớn đến cách chúng ta sống, làm việc và kinh doanh. Enriquez là người ủng hộ nhiệt thành các tiềm năng của ngành sinh học. Với tư cách là một nhà đầu tư tích cực vào các công ty tư nhân mới thành lập trong lĩnh vực khoa học đời sống, ông là một trong những người có tiếng nói hàng đầu cho việc ứng dụng và các lợi ích của việc nghiên cứu gen. Enriquez là tác giả của nhiều cuốn sách, các công trình của ông được đăng tải trên các tạp chí Harvard Business Review, Foreign Policy, Science và New York Times. Enriquez tích cực viết bài và diễn thuyết về những thay đổi lớn lao mà sơ đồ gen và các ngành khoa học đời sống tác động đến kinh doanh, công nghệ, chính trị và xã hội.

 

{{GetTotalComments()}} Comments

Please Login or Become A Member to add comments